HOOFDSTUK 244- VERLICHTING IS MAAR ÉÉN GEDACHTE VER

HOOFDSTUK 244

Door Kees Schilder 

Ik ben

Verlichting is maar één gedachte ver

Iemand zei tegen mij:" eigenlijk komt alles neer op het beheersen van je gedachtenstroom". Waarop ik antwoordde dat groei maar één  gedachte ver is. Dat wil ik verder uitdiepen:

Er bestaat een oud idee binnen verschillende spirituele tradities dat verlichting geen verre bestemming is, maar een onmiddellijke mogelijkheid,iets dat zich niet in de toekomst bevindt, maar altijd al aanwezig is. De stelling “verlichting is maar één gedachte ver” wijst precies in die richting. Het suggereert dat er geen lange reis nodig is, geen eindeloze discipline of jaren van ascese, maar slechts een subtiele verschuiving in bewustzijn, één gedachte, één keuze die alles kan transformeren.

Maar wat betekent dat eigenlijk?

Op het eerste gezicht lijkt het bijna te eenvoudig, misschien zelfs misleidend. We zijn gewend te denken dat diepe inzichten voortkomen uit moeite, uit zoeken, uit opbouwen. Toch is verlichting niet iets wat je kunt verdienen of verzamelen, maar iets wat je kunt herkennen. Het is geen toevoeging aan wie je bent, maar een onthulling van wat er al is.

Die ene gedachte waar ik het over heb, is niet zomaar een willekeurige mentale constructie. Het is eerder een inzicht dat de aard van denken zelf doorziet. Het moment waarop je beseft dat je niet je gedachten bént, maar degene die ze waarneemt. Dat kleine kantelpunt, van identificatie naar observatie, kan een radicale verschuiving teweegbrengen.

In het dagelijks leven zijn we vaak volledig opgeslokt door onze gedachten. Ze vormen een constante stroom van interpretaties, herinneringen, zorgen en verlangens. We geloven ze, volgen ze, en bouwen er een identiteit omheen. Maar wat gebeurt er als er plotseling een gedachte opkomt die zegt: “Misschien ben ik dit alles niet”? Dat is de gedachte waar ik op doel. Niet omdat die gedachte zelf verlichting is, maar omdat ze de deur opent naar een directe ervaring van stilte en aanwezigheid.

In dat moment ontstaat er ruimte. Een pauze. En in die pauze kan iets anders zichtbaar worden, iets dat altijd al aanwezig was, maar overschaduwd werd door mentale ruis. Veel tradities noemen dit bewustzijn, aanwezigheid, of simpelweg ‘zijn’. Het heeft geen vorm, geen verhaal, geen oordeel. Het is.

Toch is het belangrijk om te begrijpen dat deze ene gedachte niet iets is wat je kunt forceren. Paradoxaal genoeg verschijnt ze vaak juist wanneer het zoeken ontspant. Wanneer de drang om ergens te komen even wegvalt, kan er een helderheid ontstaan die niet door inspanning is geproduceerd.

Betekent dit dat discipline, meditatie of zelfonderzoek overbodig zijn? Niet per se. Ze kunnen helpen om de geest tot rust te brengen en gevoeligheid te ontwikkelen voor die subtiele verschuiving. Maar uiteindelijk wijzen ze allemaal naar hetzelfde punt: het besef dat wat je zoekt, niet buiten je ligt en niet in de tijd bestaat.

“Verlichting is maar één gedachte ver” kan daarom ook gelezen worden als een uitnodiging, niet om harder te zoeken, maar om anders te kijken. Om de mogelijkheid open te laten dat het antwoord niet complex is, maar juist radicaal eenvoudig.

En misschien, heel misschien, ligt die ene gedachte niet in de toekomst te wachten, maar is ze al zachtjes aanwezig, precies hier, in dit moment.