HOOFDSTUK 237-OVER HET RELATIEVE EN HET ABSOLUTE

Hoofdstuk 237

Door Kees Schilder 

Over het relatieve en het absolute 3

In de diepte van het menselijk bestaan leeft een subtiel maar transformerend onderscheid: dat tussen het relatieve en het absolute. Het relatieve omvat alles wat wij dagelijks als belangrijk ervaren : gezondheid, relaties, werk, financiële zekerheid, status, erkenning. Het absolute verwijst naar datgene wat onaantastbaar is, dat wat niet afhankelijk is van omstandigheden: de belichaming van ontwakend bewustzijn.

Het domein van het relatieve:

Het relatieve beweegt zich in de wereld van vorm. Ons lichaam vraagt om zorg, onze relaties vragen om aandacht, werk vraagt om inzet. Wanneer onze gezondheid wankelt, lijkt alles stil te staan. Wanneer een relatie onder druk staat, voelt het alsof onze kern wordt geraakt. Toch is dit slechts schijnbare absoluutheid.

Het relatieve is veranderlijk. Wat vandaag cruciaal lijkt, kan morgen zijn intensiteit verliezen. Een carrière die ooit het centrum van ons universum was, kan na een innerlijke verschuiving zijn glans verliezen. Financiële zekerheid kan verdwijnen of juist overvloedig worden, maar geen van beide toestanden bepaalt wie wij in essentie zijn.

Relatieve belangrijkheid is dus contextgebonden. Zij functioneert binnen tijd, plaats en persoonlijke omstandigheden. Zij vraagt om betrokkenheid, maar niet om identificatie.

De roep van het absolute:

Absolute belangrijkheid ligt niet in wat wij bezitten of bereiken, maar in wat wij belichamen. Het is het ontwaken tot bewustzijn ; het herkennen van de stille aanwezigheid die voorafgaat aan elke gedachte, elk gevoel, elke ervaring.

Deze dimensie overstijgt succes en falen. Zij blijft onveranderd wanneer gezondheid fluctueert of relaties transformeren. Zij is niet het resultaat van inspanning, maar het herkennen van wat altijd al aanwezig was.

In spirituele tradities wordt dit ontwaken op verschillende manieren benoemd. In het boeddhisme spreekt men over nirvana, in het christendom over het Koninkrijk Gods dat “in u is”, in het hindoeïsme over Atman als één met Brahman. Wat zij gemeen hebben, is de aanwijzing dat onze ware identiteit niet samenvalt met de tijdelijke structuren van het leven.

Het transformerende onderscheid:

Wanneer wij geen onderscheid maken tussen relatieve en absolute belangrijkheid, raken wij verstrikt in de drama’s van het dagelijks bestaan. Elk probleem krijgt een existentiële lading. Elke tegenslag lijkt een bedreiging van ons wezen.

Maar zodra wij dit onderscheid helder zien, verschuift ons perspectief radicaal. Problemen blijven bestaan, maar zij verliezen hun ultieme gewicht. Wij zorgen voor ons lichaam, maar wij zijn niet slechts het lichaam. Wij investeren in relaties, maar wij zijn niet afhankelijk van hun uitkomst voor onze innerlijke vervulling.

Het absolute fungeert als een stille achtergrond waartegen het relatieve zich afspeelt. Zoals de oceaan de golven draagt zonder zelf door hun vorm bepaald te worden, zo draagt bewustzijn alle ervaringen zonder erdoor begrensd te worden.

Belichaming in plaats van ontsnapping:

Dit inzicht betekent niet dat wij het relatieve moeten ontkennen of verwaarlozen. Integendeel. Wanneer het absolute wordt erkend, kunnen wij juist dieper en vrijer deelnemen aan het relatieve. Werk wordt dan een expressie van bewustzijn. Relaties worden een spiegel waarin liefde zich herkent. Zelfs moeilijkheden worden poorten tot verdieping.

Belichaming van ontwaken is geen ontsnapping uit de wereld, maar een andere manier van aanwezig zijn in de wereld. Het is leven vanuit een centrum dat niet wankelt.

Een nieuw perspectief op het leven:

Door het onderscheid tussen relatieve en absolute belangrijkheid te integreren, ontstaat een diepgaand perspectief. Het leven wordt niet langer een reeks problemen die opgelost moeten worden om eindelijk vrede te ervaren. Vrede wordt de grondtoon waaruit wij handelen.

Dit perspectief schenkt innerlijke ruimte. Het herinnert ons eraan dat achter alle rollen, achter alle verhalen, een stille helderheid aanwezig is. Wanneer wij ons daarmee verbinden, verschuift onze prioriteit vanzelf. Niet omdat wij de wereld afwijzen, maar omdat wij haar in haar juiste proportie zien.

En in die juiste proportie openbaart zich een paradoxale waarheid: niets in het relatieve hoeft perfect te zijn opdat het absolute in ons kan stralen. Het ontwaken van bewustzijn is niet afhankelijk van omstandigheden — het is de grond waarop alle omstandigheden verschijnen.

Daarin ligt de werkelijke, absolute belangrijkheid van ons bestaan.