HOOP IS UITGESTELDE TELEURSTELLING: EEN UITNODIGING TOT ONTWAKEN

HOOFDSTUK 158

Door Kees Schilder

IK BEN

Iemand zei tegen mij in een gesprek:" Ik hoop dat mijn nieuwe baan gaat bevallen." Waarop ik-zonder nadenken-reageerde met:"Hoop is uitgestelde teleurstelling." 

Waarop mijn gesprekspartner hoofdschuddend antwoordde:" Zonder hoop kun je wel stoppen met leven." 

Die opmerking vond ik fascinerend omdat veel mensen zo reageren, en vanuit een bepaalde bewustzijnstoestand is dat een begrijpelijke reactie.

Maar toch...

In onze dagelijkse ervaring wordt hoop vaak gezien als iets positiefs — een lichtstraal in donkere tijden, een anker voor de ziel. Toch draagt de uitspraak "hoop is uitgestelde teleurstelling" -die ik puur intuïtief deed-een dieper inzicht met zich mee dat de essentie van het non-dualisme raakt. Deze ogenschijnlijk cynische uitspraak nodigt ons uit tot een diep spiritueel onderzoek: wat is hoop, wie hoopt, en waarom is teleurstelling het schaduwbeeld ervan?

Non-dualistisch gezien, is de kernstelling dat de werkelijkheid niet bestaat uit twee — geen afgescheiden subject en object, geen innerlijk "ik" tegenover een uiterlijke wereld. Alles is Eén. Vanuit dit perspectief is hoop een beweging van de geest die gebaseerd is op afscheiding: een zelf dat zich in de tijd projecteert, verlangend naar een toekomstige toestand die beter zou zijn dan het nu.

Hoop veronderstelt dat het huidige moment tekortschiet — dat wat ís, niet genoeg is. Dit is een fundamentele ontkenning van de volheid van het Nu. Non-dualisme daarentegen erkent het huidige moment als het enige dat werkelijk is. Elke poging om te ontsnappen aan het heden, of dat nu via angst of via hoop gebeurt, is een verplaatsing in illusie — een dans van de geest binnen maya, het sluier van illusie.

Als hoop afhankelijk is van de toekomst, is teleurstelling onvermijdelijk. Want de toekomst zoals die wordt gehoopt, is een mentale constructie, nooit de realiteit zelf. Wanneer het verwachte niet uitkomt — of het komt wél, maar blijkt niet te bevredigen — volgt teleurstelling. Deze teleurstelling is niet het gevolg van de omstandigheden zelf, maar van de gehechtheid aan een verwachting, geprojecteerd door een denkbeeldig zelf.

De uitspraak "hoop is uitgestelde teleurstelling" wijst ons dus niet op een tekort in de wereld, maar op een foutieve identificatie met een afgescheiden zelf en zijn tijdsgebonden verlangens. In deze zin is de teleurstelling niet een valkuil, maar een kans tot ontwaken — een uitnodiging om het mechanisme van hoop te doorzien en terug te keren naar de onmiddellijke aanwezigheid van het Zijn.

Zonder hoop, zegt het ego, blijft er alleen wanhoop. Maar dit is slechts het andere uiterste van dezelfde dualistische beweging. In werkelijkheid is het verlies van hoop geen verlies, maar een bevrijding — een instorting van de mentale spanning die tussen "wat is" en "wat zou moeten zijn" in wordt gehouden. Wat verschijnt als hoop oplost, is vrede. Stilte. Aanwezigheid.

Een wijze man zei:: “Verlangen is het geheugen van plezier, angst is het geheugen van pijn. Beide maken je afwezig in het moment.” Hoop is verlangen vermomd in licht — een sluier die ons weghoudt van de onmiddellijke eenvoud van Zijn.En daar ben ik het zo hardgrondig mee eens.

Dit alles betekent niet dat we cynisch of passief moeten worden. Het betekent dat we vertrouwen kunnen cultiveren dat niet rust op hoop, maar op overgave. Overgave aan wat ís, zonder projectie, zonder verwachting. Geen blind geloof in een betere toekomst, maar een levend vertrouwen in de intelligentie van het leven zelf, zoals het zich van moment tot moment ontvouwt.

Deze overgave is geen passieve acceptatie, maar een dynamisch openstaan — een bereidheid om te zien, te voelen, te zijn, zonder weerstand. Het is hier, in deze wortelloze stilte, dat ware vreugde opbloeit — niet als resultaat van een hoop die wordt vervuld, maar als de natuurlijke geur van het zijn dat zichzelf herkent.

In non-dualistische zin is "hoop is uitgestelde teleurstelling" geen fatalistische observatie, maar een uitnodiging tot ontwaken. Het wijst ons op de pijnlijke dynamiek van tijdsgebonden verlangen en de belofte van bevrijding in het loslaten daarvan. Wanneer hoop wegvalt, blijft er iets krachtigers over: de directe herkenning van het Ene, het tijdloze Nu. En in dat nu is niets nodig, want alles is al volledig.