"DE WAARHEID TOONT ZICH NIET AAN DE GEEST DIE STRIJDT, MAAR AAN DE GEEST DIE RUST"

HOOFDSTUK 177

Door Kees Schilder

IK  BEN

Kalm mediterend kom ik tot een -niet nieuw maar wel meer verhelderend inzicht:

Wanneer het denken gebonden is, raakt de waarheid verborgen. Dit is een oude wijsheid die in veel tradities weerklinkt: de geest die klampt, grijpt, onderscheidt en vasthoudt, ziet slechts fragmenten van de werkelijkheid, nooit het geheel.

Het denken dat voortdurend onderscheid maakt, leeft alsof het water van een heldere vijver steeds wordt omgewoeld. In plaats van rust te vinden in wat is, gaat het in debat met zichzelf: is dit goed of slecht, licht of donker, vriend of vijand? Het gevolg is onrust. Net zoals een vijver troebel wordt wanneer men telkens stenen in het water gooit, zo wordt de geest vermoeid wanneer hij voortdurend oordeelt.

Het oordeel lijkt in eerste instantie kracht te geven — we voelen ons slim omdat we dingen kunnen benoemen, indelen en scheiden. Maar diep vanbinnen veroorzaakt dit een voortdurende spanning: een last die we met ons meedragen, vaak zonder dat we het beseffen.

De vraag rijst: Welk voordeel kan worden gehaald uit onderscheid en scheiding? Is het werkelijk zo dat wij meer weten wanneer wij alles in vakjes plaatsen? Of scheppen we slechts illusies van zekerheid?

Wanneer het denken wordt losgemaakt van deze krampachtige neiging tot scheiden, openbaart zich iets anders: helderheid.

-Waar oordeel plaatsmaakt voor openheid, verschijnt begrip.

-Waar scheiding verdwijnt, ontstaat eenheid.

-Waar strijd in de geest verstomt, komt vrede tot leven.

Dit is de paradox: niet door meer na te denken vinden we waarheid, maar door de geest stil en ontvankelijk te maken.

Het betekent niet dat de mens blind moet worden of geen onderscheid kan maken. Praktisch onderscheid is noodzakelijk — het is de manier waarop we ons bewegen door de wereld. Maar het spirituele gevaar ontstaat wanneer dit onderscheid wordt verheven tot absolute waarheid. Dan vergeten we dat alle tegenstellingen uiteindelijk uit dezelfde bron komen. Hecht je er niet aan.

Zoals dag en nacht niet los bestaan, maar deel zijn van één cyclus, zo zijn licht en donker, goed en kwaad, slechts twee uitingen van hetzelfde Ene.

De waarheid verschijnt niet door analyse maar door overgave. Zij is als de zon die altijd schijnt achter de wolken. Wanneer de wind van oordelen en onderscheid ophoudt, verdwijnen de wolken en straalt de helderheid vanzelf.

De wijsheid is eenvoudig, maar moeilijk te leven: laat los. Niet door kracht, maar door vertrouwen. Niet door scheiden, maar door verbinden.

Wanneer het denken gebonden is, blijft de waarheid verborgen. Maar wanneer het denken wordt bevrijd van de drang tot scheiden, ontvouwt zich een werkelijkheid waarin alles één is — helder, stil en vol vrede.

"De waarheid toont zich niet aan de geest die strijdt, maar aan de geest die rust."