HOOFDSTUK 235-DE STAAT VAN BEWUSTZIJN ALS KOMPAS VOOR HET LEVEN

Hoofdstuk 235

Door Kees Schilder 

Ik ben

De staat van bewustzijn als kompas van het leven 1

In het leven worden we voortdurend geconfronteerd met situaties die op zichzelf neutraal zijn, maar die pas betekenis krijgen door de manier waarop wij ze benaderen. De sleutel tot die benadering ligt niet in de omstandigheden zelf, maar in de staat van bewustzijn waarin wij ons bevinden. Bewustzijn is het innerlijke veld van waaruit wij waarnemen, voelen, denken en handelen. Het is het stille vertrekpunt van elke ervaring, en daarmee het meest bepalende element van ons bestaan.

Wanneer we een situatie tegemoet treden vanuit angst, schaarste of verzet, lijkt de wereld vijandig en zwaar. Problemen voelen groter dan ze zijn, keuzes lijken beperkt, en onze reacties worden vaak automatisch en defensief. In een andere staat van bewustzijn, bijvoorbeeld die van vertrouwen, openheid of innerlijke rust, kan exact dezelfde situatie zich echter ontvouwen als een kans tot groei, inzicht of verbinding. De uiterlijke gebeurtenis verandert niet, maar onze ervaring ervan wel. Dat maakt bewustzijn geen filosofisch idee, maar een praktisch instrument dat direct invloed heeft op de kwaliteit van ons leven.

Vaak denken we dat we eerst de juiste actie moeten vinden om vervolgens rust of helderheid te ervaren. Maar in werkelijkheid werkt het andersom: de juiste actie vloeit voort uit een heldere staat van bewustzijn. Soms betekent dat handelen, soms juist wachten. Soms vraagt het leven om spreken, soms om stilte. Wat passend is, wordt niet bepaald door vaste regels, maar door de innerlijke ruimte van waaruit we luisteren. Een verruimd bewustzijn herkent het juiste moment, omdat het niet gedreven wordt door impuls of angst, maar door afstemming.

Bewustzijn fungeert daarmee als een innerlijk kompas. Het wijst niet altijd een concrete richting aan, maar het geeft wel aan of we in lijn zijn met onszelf. Wanneer we ons bewust zijn van onze innerlijke toestand, ontstaat er keuzevrijheid. We hoeven niet langer slaafs te reageren op prikkels van buitenaf, maar kunnen een moment pauzeren en voelen: vanuit welke staat wil ik hier aanwezig zijn? Alleen al die vraag kan een verschuiving teweegbrengen.

Spiritueel gezien is bewustzijn meer dan een persoonlijke eigenschap; het is de brug tussen het individuele en het universele. In een verhoogde staat van bewustzijn ervaren we minder afscheiding, tussen onszelf en anderen, tussen binnen en buiten, tussen wat is en wat zou moeten zijn. Er ontstaat een dieper besef dat we niet losstaan van het leven, maar er een uitdrukking van zijn. Vanuit dat perspectief worden zelfs moeilijke situaties dragers van betekenis, omdat ze ons uitnodigen tot verdieping in plaats van verharding.

Het cultiveren van bewustzijn vraagt oefening, maar geen strijd. Het begint met eenvoudige aanwezigheid: voelen wat er is, zonder het onmiddellijk te willen veranderen. Door regelmatig stil te staan bij onze innerlijke staat, leren we haar herkennen en verzachten. Niet om altijd ‘hoog’ of ‘positief’ te zijn, maar om eerlijk en wakker te blijven. Bewustzijn gaat niet over perfectie, maar over helderheid.

Uiteindelijk is de staat van bewustzijn waarmee we het leven benaderen de stille schepper van onze werkelijkheid. Ze kleurt onze ervaringen, beïnvloedt onze relaties en bepaalt hoe we betekenis geven aan wat ons overkomt. Door verantwoordelijkheid te nemen voor ons bewustzijn, nemen we verantwoordelijkheid voor ons leven, niet door alles te controleren, maar door aanwezig te zijn. En juist in die aanwezigheid ontvouwt zich de diepste vorm van vrijheid.