HOOFDSTUK 255
Door Kees Schilder
ik ben
“Omarm lijden, en je transformeert je relatie met wat jou doet lijden, evenals je relatie met het lijden zelf.”
Deze gedachte lijkt op het eerste gezicht tegenstrijdig. Waarom zou iemand lijden willen omarmen? Is het niet menselijk om pijn te vermijden, verdriet te verzachten en ons af te keren van wat ons verwondt? Toch wijzen spirituele tradities door de eeuwen heen in een andere richting: niet het verzet tegen lijden bevrijdt ons, maar de wijze waarop wij ons ertoe verhouden.
Lijden ontstaat vaak tweemaal. Eerst is er de ervaring zelf: verlies, afwijzing, ziekte, onzekerheid, vergankelijkheid. Daarna volgt de innerlijke reactie: verzet, angst, oordeel, de overtuiging dat het anders had moeten zijn. Soms wordt de tweede laag zwaarder dan de eerste. Niet alleen dragen wij de pijn, maar ook de strijd tegen de pijn.
Het omarmen van lijden betekent niet dat men pijn verheerlijkt of passief onrecht accepteert. Het betekent eerder: aanwezig blijven bij wat is, zonder onmiddellijk te vluchten. Het is een daad van radicale openheid. Een innerlijk gebaar dat zegt: ik ben bereid te zien wat dit in mij aanraakt.
Wanneer wij lijden niet langer uitsluitend als vijand beschouwen, verschuift er iets fundamenteels. De ervaring blijft misschien moeilijk, maar onze verhouding ertoe verandert. Wat eerst als een muur voelde, wordt een doorgang. Wat eerst vernietigend leek, kan een bron van inzicht worden.
Veel spirituele wegen beschrijven dit proces als een vorm van sterven. Niet het sterven van het lichaam, maar van het beeld dat wij van onszelf hebben opgebouwd: de behoefte aan controle, de illusie van permanente zekerheid, het verlangen naar een leven zonder verlies. In die symbolische dood ontstaat ruimte voor iets nieuws , een bewustzijn dat ruimer is dan de omstandigheden.
Lijden heeft de merkwaardige eigenschap maskers af te nemen. In momenten van crisis vallen vanzelfsprekendheden weg. Wie ben ik zonder succes? Zonder erkenning? Zonder zekerheid? Zonder degene die ik verloor? Zulke vragen kunnen de ziel openen. Niet omdat pijn op zichzelf wijs maakt, maar omdat zij ons soms dwingt voorbij oppervlakkigheid te kijken.
Er bestaat een oude spirituele paradox: door volledig toe te laten wat wij vrezen, verliest het een deel van zijn macht. Niet altijd onmiddellijk, niet zonder tranen, maar geleidelijk. Acceptatie is geen nederlaag; zij kan een vorm van innerlijke vrijheid zijn.
Misschien is omarmen daarom niet hetzelfde als instemmen. Het is eerder een ontmoeting. Een bereidheid om het lijden niet alleen te zien als een wond, maar ook als een leraar. Niet elke les is zacht. Niet elke groei is zichtbaar terwijl zij plaatsvindt. Toch blijken sommige van de diepste transformaties juist geboren uit wat wij nooit zouden hebben gekozen.
Er schuilt een bijzondere vorm van mededogen in iemand die zijn eigen pijn heeft leren dragen zonder zich er volledig mee te identificeren. Zulke mensen kijken anders naar de wereld. Zachter misschien. Minder snel oordelend. Zij herkennen in anderen dezelfde kwetsbaarheid die zij in zichzelf ontmoetten.
Om lijden te omarmen is uiteindelijk niet het verheerlijken van pijn, maar het hervinden van heelheid te midden van gebrokenheid. Het is de ontdekking dat de menselijke geest soms niet sterker wordt ondanks het lijden, maar door de manier waarop zij ermee leert zijn.
En misschien ligt daarin de diepste transformatie: op een bepaald moment verdwijnt niet noodzakelijk het lijden , maar degene die er uitsluitend tegen vocht, verandert.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten